Blerja e pronës në Mal të ZiUdhëzues për të huajt

Personat fizikë dhe juridikë të huaj mund të blejnë në Mal të Zi apartament, shtëpi, vilë ose hapësirë biznesi. Te taksa e shitjes së pronës së paluajtshme, blerësit vendas dhe të huaj janë të barabartë.

Sipas Ligjit për marrëdhëniet pronësore-juridike, i huaji nuk mund të jetë pronar i tokës bujqësore, pyjeve dhe tokës pyjore, pasurive natyrore, mallrave në përdorim të përgjithshëm, mallrave kulturore me rëndësi të jashtëzakonshme dhe të veçantë, si dhe pronave në brezin deri në një kilometër nga kufiri tokësor dhe në ishuj. Përjashtim: personi fizik i huaj mund të fitojë deri në 5.000 m² tokë bujqësore ose pyjore nëse objekti i kontratës është ndërtesa e banimit që ndodhet mbi të. Qiraja afatgjatë e këtyre pronave për të huajt është e lejuar.

Me ndryshimin e ligjit të vitit 2025, qytetarët dhe firmat nga shtetet e Bashkimit Evropian do të blejnë me të njëjtat kushte si vendasit, por vetëm nga dita kur Mali i Zi të bëhet anëtar i BE-së. Nëse mendoni të blini tokë përmes një firme të regjistruar në Mal të Zi, kontrollojeni fillimisht me avokat.

Pronësia dhe barrët kontrollohen në listën e pronave, vërtetimin zyrtar nga kadastra që e lëshon Administrata e Pronave (më parë Administrata e Kadastrës dhe Pronës Shtetërore). Listën mund ta marrë kushdo, për çdo pronë. Kontrolloni që shitësi të jetë i regjistruar si pronar, dhe në listën G nëse ka hipotekë, servitut, qira, shënim kontesti ose kufizime të tjera.

Për ndërtesën kërkoni lejen e përdorimit ose vendimin e legalizimit. Nga viti 2025 vlen Ligji i ri për legalizimin e objekteve pa leje, dhe Administrata e Pronave ka pranuar më shumë se 80.000 kërkesa për regjistrimin e objekteve pa leje. Te parcela kontrolloni edhe llojin e tokës, sepse nga ajo varet nëse i huaji mund ta blejë.

1. Kontrolli i pronës: vërtetimi nga kadastra (lista e pronave), lejet dhe lloji i tokës.
2. Parakontrata: nuk është e detyrueshme, por edhe ajo hartohet te noteri si regjistrim noterial.
3. Pagesa: për shuma prej 10.000 € e lart, paratë duhet të kalojnë përmes llogarisë në bankë në Mal të Zi të paktën te njëra palë. Noteri mund të mbajë paratë në llogari të veçantë (depozitë noteriale).
4. Kontrata te noteri: kontrata e shitblerjes duhet të jetë regjistrim noterial, përndryshe nuk ka fuqi juridike. Nëse nuk flisni malazez, caktoni paraprakisht përkthyes gjyqësor. Në vendin tuaj mund të nënshkruajë i autorizuari.
5. Taksa e shitjes: noteri ia dërgon kontratën organit tatimor komunal, kurse blerësi brenda 15 ditëve nga lidhja e kontratës paraqet deklaratën tatimore dhe paguan taksën.
6. Regjistrimi në kadastër: pronësia fitohet vetëm me regjistrim. Kërkesën mund ta paraqesë noteri (nga korriku 2026 edhe elektronikisht) ose vetë blerësi, kurse Administrata sipas ligjit vendos më së voni për 30 ditë.
7. Deklarata për taksën vjetore: brenda 30 ditëve nga blerja deklarojeni pronën në komunë.

Taksa e shitjes së pronës së paluajtshme paguhet nga blerësi. Nga 1 janari 2024 shkalla është progresive: 3% deri në 150.000 €, pastaj 4.500 € dhe 5% për pjesën e çmimit mbi 150.000 €, kurse mbi 500.000 € 22.000 € dhe 6% për pjesën mbi 500.000 €. Për apartament prej 200.000 € taksa është 7.000 €. Baza është çmimi i kontraktuar; nëse është më i ulët se ai i tregut, komuna vlerëson vlerën e tregut. Lirimi për banesën e parë vlen vetëm për shtetasit malazez me vendbanim në Mal të Zi.

Kur blini pronë të re nga investitori që është në sistemin e TVSH-së, nuk paguhet taksa e shitjes, por TVSH-ja, e cila është e përfshirë në çmim.

Tarifa noteriale varet nga vlera e pronës, sipas tarifës në fuqi nga prilli 2026: për shembull 480 € për pronë prej 80.000 deri 119.999 €, kurse për pronë prej 200.000 € 558 €, me TVSH. Tarifa më e lartë është 8.000 €.

Taksa vjetore e pronës përcaktohet nga komuna: nga 0,25% deri 1% të vlerës së tregut, kurse për apartament ose shtëpi që nuk është vendbanimi juaj, për shembull për pushime, nga 0,3% deri 1,5%. Vendimi arrin deri më 30 prill, kurse taksa paguhet në dy këste, deri më 30 qershor dhe deri më 31 tetor.

Pagesa me para në dorë prej 10.000 € ose më shumë nuk lejohet. Te pronat, pagesa e tillë duhet të kalojë përmes llogarisë në bankë në Mal të Zi të paktën te njëra palë, noteri nuk guxon të hartojë kontratë që e anashkalon këtë dhe kërkon dëshmi të pagesës së kryer para nënshkrimit. Për kredi banimi si jorezident pyesni direkt bankat në Mal të Zi, sepse kushtet varen nga banka.

Pronari i pronës në Mal të Zi mund të marrë qëndrim të përkohshëm deri në një vit, me zgjatje. Nga 17 janari 2026 prona duhet të vlejë të paktën 150.000 € (dëshmi është vendimi për taksën e shitjes), kurse i huaji duhet të ketë të paktën gjysmën e pronësisë. Qytetarët e BE-së, Zonës Ekonomike Evropiane dhe Zvicrës janë të përjashtuar nga ai prag. Kjo leje nuk jep të drejtë pune. Pas pesë vjetësh qëndrimi të pandërprerë të përkohshëm mund të kërkohet qëndrim i përhershëm.

Programi i shtetësisë ekonomike u mbyll për kërkesa të reja në fund të vitit 2022, prandaj me blerjen e pronës nuk fitohet shtetësia malazeze.

Dhënia me qira turistëve kërkon regjistrimin e akomodimit në komunë, deklarimin e mysafirëve dhe pagesën e taksës së qëndrimit. Të ardhurat nga qiraja tatohen me shkallën 15%. Te shitja paguhet taksa e fitimit kapital prej 15% mbi diferencën ndërmjet çmimit të shitjes dhe atij të blerjes, përveç nëse prona ka qenë vendbanimi juaj i vetëm.

Ky udhëzues është informacion i përgjithshëm sipas rregulloreve në fuqi në tetor 2026 dhe nuk është këshillë juridike. Para blerjes konsultohuni me noter ose avokat.