Iza poznatih plaža crnogorsko primorje ima i mirniju stranu: močvare, solane i uvale u kojima se zimuje, gnijezdi i odmara na seobi. Najviše se toga vidi na jugu, oko Ulcinja i delte Bojane, ali vrijedi stati i kod Tivatskih Solila na putu za Lušticu. Od 2021. Crna Gora ima i prva zaštićena morska područja: Platamuni, Katič i Stari Ulcinj.
Ulcinjska solana, delta Bojane sa Adom i Šaskim jezerom, Tivatska Solila, Valdanos i morski parkovi Platamuni i Katič: gdje se na crnogorskoj obali gledaju ptice i čuva more.
Solana koja je postala park prirode
Nekoliko kilometara od centra Ulcinja leži Ulcinjska solana, oko 15 kvadratnih kilometara bazena nastalih na mjestu prirodne lagune u delti Bojane. So se ovdje proizvodila od 1934. do 2013. godine, a bazeni sa plitkom slanom vodom postali su jedno od najvažnijih staništa ptica na istočnoj obali Jadrana. Zabilježeno je oko 250 vrsta, otprilike 70 odsto svih vrsta ptica u Crnoj Gori. Najpoznatiji su flamingosi, a solana je jedino gnijezdilište vlastelice u zemlji. U junu 2019. proglašena je parkom prirode, a u septembru iste godine upisana je na Ramsarsku listu močvara od međunarodnog značaja.
Delta Bojane i Šasko jezero
Rijeka Bojana ističe iz Skadarskog jezera i kod Ade Bojane se uliva u more. Ada je trouglasto ostrvo između dva kraka rijeke i mora, sa oko tri kilometra pješčane plaže, a uz rijeku su trska, plićaci i ribarske kućice na stubovima. Na sjeveru se do ušća pruža Velika plaža, duga 13 kilometara. U zaleđu, oko desetak kilometara od obale, je Šasko jezero ispod ruševina srednjovjekovnog grada Svača. I delta Bojane i Šasko jezero su međunarodno važna područja za ptice (IBA).
Pelikani žive na Skadarskom jezeru
Kudravi pelikan se ponekad vidi i u solani, ali u Crnoj Gori gnijezdi na Skadarskom jezeru, u rezervatu Pančeva oka. Od 2013. tamo su postavljeni splavovi za gniježđenje, a pelikani su na njima počeli da gnijezde već naredne godine. Jedan popis je zabilježio 165 odraslih ptica i najmanje 32 mladunca. Jezero je nacionalni park od 1983. i Ramsarsko područje od 1995, a na njemu je zabilježeno oko 280 vrsta ptica. Posmatranje ptica organizuje Nacionalni park, uz najavu dan ranije.
Da li ste znali?
Kudravi pelikan u Crnoj Gori ne gnijezdi na moru nego na Skadarskom jezeru: od 2013. godine u rezervatu Pančeva oka gnijezdi na splavovima postavljenim upravo za njega.
Solila, Luštica i Valdanos
Kod Tivta, na putu za Lušticu, su Tivatska Solila, oko 150 hektara slanih livada i plićaka, na Ramsarskoj listi od 2013. Ulaz je besplatan, a ptice se gledaju sa dvije osmatračnice. Na samoj Luštici borova šuma silazi do plaže Plavi horizonti, a stara kamena staza vodi od Radovića kroz maslinjake do Žanjica. Na jugu, kod Ulcinja, uvala Valdanos je spomenik prirode, okružena maslinjakom od oko 18.000 stabala.
Prvi morski parkovi
Crna Gora je 2021. dobila prvo zaštićeno morsko područje, Platamuni između Budve i Petrovca, oko 1.087 hektara sa livadama morske cvjetnice posidonije. Iste godine proglašen je Katič kod Petrovca, sa 2.744 hektara najveće morsko zaštićeno područje u zemlji, sa ostrvcima Katič i Sveta Neđelja. Početkom 2022. pridružio im se Stari Ulcinj. Ova mjesta se najbolje upoznaju sa maskom i disaljkom ili uz lokalni ronilački centar.
