Travel to Montenegro
Twierdza Grmožur
Jezioro Szkoderskie, gmina Bar

Twierdza Grmožur

Osmańska forteca z 1843 roku przekształcona w więzienie – Czarnogórski Alcatraz

Przegląd

Twierdza Grmožur położona jest na małej kamiennej wyspie w północno-zachodniej części Jeziora Szkoderskiego, w pobliżu wsi Godinje.

Osmanie wznieśli ją w 1843 roku jako punkt obronny przeciwko Czarnogórze, a czarnogórskie wojska wyzwoliły ją 24 stycznia 1878 roku. Książę Nikola nakazał następnie przekształcenie dawnej warowni wojskowej w więzienie dla najgroźniejszych przestępców i przeciwników politycznych, przez co miejsce zyskało przydomek Czarnogórski Alcatraz. Dziś widoczne są jedynie pozostałości murów z łamanego kamienia o powierzchni około 430 metrów kwadratowych, a wyspa stała się siedliskiem rzadkich ptaków, w tym pelikana kędzierzawego.

  • Historia
  • Ornitologia
  • Rejs łodzią
  • Park Narodowy
  • Ruiny
  • Obserwacja ptaków
  • Wyspa
Atrakcje

Twierdza Grmožur – najważniejsze

Ruiny osmańskiej twierdzy z 1843 roku

Ruiny osmańskiej twierdzy z 1843 roku

Twierdzę wznieśli Osmanie w 1843 roku jako punkt obronny przeciwko Czarnogórze. Mury z łamanego kamienia o grubości od 50 do 120 cm otaczają do dziś przestrzeń około 430 metrów kwadratowych. Warownia posiadała dwie bramy wejściowe bronione przez wieże oraz poprzeczny mur dzielący przestrzeń wewnętrzną na dwie części. Czarnogórskie wojska wyzwoliły twierdzę 24 stycznia 1878 roku i od tego czasu nie była odbudowywana – widoczne są jedynie oryginalne kamienne pozostałości.

Więzienie księcia Nikoli – Czarnogórski Alcatraz

Więzienie księcia Nikoli – Czarnogórski Alcatraz

Po wyzwoleniu w 1878 roku książę Nikola Petrović nakazał przekształcenie osmańskiej warowni w więzienie dla najgroźniejszych przestępców i przeciwników politycznych. Według przekazów na wyspę kierowano wyłącznie więźniów niepotrafiących pływać, ponieważ jezioro było jedyną przeszkodą przed ucieczką, a strażnik, któremu uciekł więzień, musiał odsiedzieć jego karę. Więzienie funkcjonowało do 1905 roku, gdy niszczycielskie trzęsienie ziemi poważnie uszkodziło twierdzę.

Rezerwat ornitologiczny – Wyspa Ptaków

Rezerwat ornitologiczny – Wyspa Ptaków

Dziś Grmožur znany jest również jako Wyspa Ptaków – dawne więzienie przeobraziło się w jedno z najważniejszych miejsc gniazdowania na Jeziorze Szkoderskim. Na wyspie i w jej okolicach można obserwować kormorany, czaple, mewy oraz rzadkiego pelikana kędzierzawego, chroniony gatunek i symbol Parku Narodowego Jezioro Szkoderskie. Jezioro liczy w sumie 264 gatunki ptaków, z których część jest zagrożona na poziomie europejskim. Wczesne godziny poranne są najlepsze do obserwacji – zaleca się przybycie łodzią między godziną 7 a 9.

Žabljak Crnojevića – Stolica nad jeziorem

Žabljak Crnojevića – Stolica nad jeziorem

U ujścia rzeki Morača do Jeziora Szkoderskiego znajduje się Žabljak Crnojevića, największa twierdza-miasto nad jeziorem, zbudowana w XI wieku przez zetskich kniaziów Vojisavljeviciów. W XV wieku stała się stolicą dynastii Crnojeviciów, a władca Ivan Crnojević toczył bitwy z Turkami aż do 1479 roku, kiedy twierdza padła pod panowanie osmańskie. Wewnątrz murów do dziś widoczne są pozostałości starożytnych kościołów i meczetów z tamtego okresu. Z murów rozciąga się jedna z najbardziej spektakularnych panoram na całe Jezioro Szkoderskie.

  • Monastyr Kom – Założony w 1415 roku

    Monastyr Kom jest jednym z najstarszych prawosławnych klasztorów nad Jeziorem Szkoderskim, założonym w 1415 roku. Usytuowany jest na wyspie pośrodku jeziora i dostępny wyłącznie łodzią. Razem z monastyrem na wyspie Beška, gdzie znajdują się Cerkiew Świętego Archanioła Michała i Cerkiew Świętego Jerzego, stanowi część bogatego dziedzictwa kulturowo-historycznego jeziora liczącego 18 historycznych zabytków. Wycieczki łodziami z Virpazaru regularnie obejmują wizytę w tych klasztorach połączoną z zwiedzaniem Grmožuru.

Co robić

Twierdza Grmožur – co robić

  • Przyroda

    Obserwacja ptaków

    Wyspa jest miejscem gniazdowania kormoranów, czapli i pelikana kędzierzawego – weź lornetkę.

  • Na wodzie

    Rejs łodzią

    Rejs po Jeziorze Szkoderskim do Grmožuru z panoramicznymi widokami na okoliczne góry i taflę wody.

  • Kultura

    Fotografowanie

    Ruiny osmańskich murów otoczone jeziorem oferują wyjątkowe motywy dla fotografów we wczesnych godzinach porannych.

  • Kultura

    Zwiedzanie ruin

    Obchód pozostałości twierdzy: dwie bramy wejściowe, wieże obronne i mury z łamanego kamienia.

W okolicy

Miejsca w pobliżu

  1. Twierdza Besac

    Twierdza Besac

    Zamek · 3.4 km

    Twierdza Besac z XV wieku dominuje nad Virpazarem i oferuje jeden z najbardziej imponujących widoków na Jezioro Szkoderskie.

  2. Virpazar

    Virpazar

    Wieś · 3.6 km

    Mała miejscowość na północno-zachodnim brzegu Jeziora Szkoderskiego, w sercu Crmnicy – port rejsów, twierdza Besac i pierwsza czarnogórska linia kolejowa.

  3. Twierdza Lesendro

    Twierdza Lesendro

    Zamek · 4.0 km

    Średniowieczna twierdza na półwyspie Jeziora Szkoderskiego – strategiczny fort biskupa Petra II Petrovicia-Njegoša i symbol czarnogórskiego oporu wobec Imperium Osmańskiego.

  4. Žabljak Crnojevića

    Žabljak Crnojevića

    Zamek · 9.2 km

    Średniowieczna twierdza z X wieku, dawna stolica dynastii Crnojević u ujścia rzeki Morača do Jeziora Szkoderskiego.

  5. Dodoši

    Dodoši

    Wieś · 10 km

    Zbita kamienna wioska rybacka na północnym brzegu Skadarsko jezero, nad rzeką Karatuna – znana z kąpieli, mostu i spokojnej rybackiej atmosfery.

  6. Karuč

    Karuč

    Wieś · 14 km

    Mała rybacka osada na północno-zachodnim brzegu Skadarsko jezero, znana z Karučko oko oraz zimovnika Petra I.

  7. Jezioro Szkoderskie

    Jezioro Szkoderskie

    Park Narodowy · 14 km

    Park narodowy z największym jeziorem na Bałkanach, bogatym światem ptaków, klasztorami i aktywnościami wodnymi.

  8. Sveti Stefan

    Sveti Stefan

    Punkt zainteresowania · 19 km

    Ufortyfikowana osada wyspiarska z XV wieku połączona groblą z lądem, z dachami z terakoty i turkusowym morzem.

Zaplanuj wizytę

Pogoda i przydatne informacje

Kiedy przyjechać

Średnie miesięczne – Čanj.

  • Sty: Powietrze (maks.) 10 °C, Morze 14 °C
  • Lut: Powietrze (maks.) 12 °C, Morze 13 °C
  • Mar: Powietrze (maks.) 13 °C, Morze 14 °C
  • Kwi: Powietrze (maks.) 16 °C, Morze 16 °C
  • Maj: Powietrze (maks.) 21 °C, Morze 19 °C
  • Cze: Powietrze (maks.) 26 °C, Morze 23 °C
  • Lip: Powietrze (maks.) 30 °C, Morze 25 °C
  • Sie: Powietrze (maks.) 30 °C, Morze 26 °C
  • Wrz: Powietrze (maks.) 25 °C, Morze 24 °C
  • Paź: Powietrze (maks.) 21 °C, Morze 21 °C
  • Lis: Powietrze (maks.) 16 °C, Morze 18 °C
  • Gru: Powietrze (maks.) 12 °C, Morze 15 °C
Powietrze (maks.)MorzeSezon kąpielowy
Klimat i pogoda – Čanj
Maj, czerwiec i wrzesień to idealne miesiące – temperatury są przyjemne, tłumy mniejsze niż w lipcu i sierpniu, a ptaki są aktywne. Lipiec i sierpień są najpopularniejsze, ale i najgorętsze. Aby obserwować pelikany i gniazdowanie ptaków, odwiedź wyspę między kwietniem a czerwcem.

Wskazówka dla odwiedzających

Wyrusz łodzią we wczesnych godzinach porannych – obserwacja ptaków jest najbardziej imponująca o wschodzie słońca. Zabierz krem do opalania i wodę, ponieważ na wyspie nie ma cienia ani sklepów. Na Grmožur można dotrzeć wyłącznie łodzią z Virpazaru – wcześniej umów się z lokalnymi przewoźnikami. Bilet wstępu do Parku Narodowego (5 euro) jest obowiązkowy i płatny przy wejściu do parku.

Warto wiedzieć

Godziny otwarcia
Dostępne w sezonie turystycznym (kwiecień–październik), w zależności od dostępności przewoźników z Virpazaru
Wstęp
5 euro od osoby (bilet wstępu do PN Jezioro Skadarskie); dzieci do 15 lat bezpłatnie; roczny karnet na wszystkie parki narodowe 13,50 euro
Parking
Bezpłatny parking dostępny w Virpazarze nad brzegiem jeziora, skąd odpływają łodzie na Grmožur
Dostępność
Niedostosowane dla osób z niepełnosprawnościami – dostęp wyłącznie łodzią, a teren wyspy to nierówna kamienna powierzchnia bez utwardzonych ścieżek
Strona internetowa
nparkovi.me

Jak dojechać

Samolotem

Najbliższe lotnisko to Lotnisko Podgorica (TGD), oddalone o około 50 km od Virpazaru. Lotnisko Tivat (TIV) oddalone jest o około 70 km. Z obydwu lotnisk najwygodniej dotrzeć samochodem wypożyczonym lub taksówką.

Samochodem

Z Podgoricy jedzie się drogą magistralną w kierunku Baru (E65) do Virpazaru – około 40 km, jazda trwa około 35 minut. Z Baru Virpazar oddalony jest o około 25 km (25 minut jazdy). W Virpazarze znajduje się parking przy brzegu jeziora, skąd odpływają łodzie do Grmožuru.

Autobusem

Autobusy na trasie Podgorica–Bar zatrzymują się w Virpazarze. Odjazdy odbywają się kilka razy dziennie z Dworca Autobusowego Podgorica, a podróż trwa około 45 minut. Z Baru dostępne są lokalne linie do Virpazaru.

Łódką

Grmožur dostępny jest wyłącznie łodzią. Łodzie i łódki odpływają z Virpazaru, a zorganizowane wycieczki można zarezerwować u lokalnych przewoźników. Czas rejsu do wyspy wynosi około 20–30 minut.

Otwórz w Mapach Google
Odkrywaj samodzielnie

Twierdza Grmožur na swój sposób

Bezpłatne przewodniki audio z narracją i mapą oraz trasy z mapami i plikami GPX – wyrusz, kiedy ci pasuje.

Plan dnia

Proponowane trasy

Jeden dzień nad Jeziorem Szkoderskim: Grmožur i Virpazar

  1. Dzień 1 · Virpazar, Grmožur, Jezioro Szkoderskie

    Osmańska wyspa-więzienie i rybackie wsie jeziora

    Wyrusz do Virpazaru rano, najlepiej około godziny 8, gdyż wtedy ptaki na jeziorze są najaktywniejsze. W Virpazarze umów się na wycieczkę łodzią u lokalnych przewoźników przy brzegu – wycieczki do Grmožuru trwają około 20 do 30 minut rejsu przez spokojne wody jeziora. Na samej wyspie poświęć 45 do 60 minut na zwiedzanie ruin osmańskiej twierdzy z 1843 roku: obejdź dwie bramy wejściowe bronione przez wieże, grube mury z łamanego kamienia i pozostałości wewnętrznego dziedzińca podzielonego poprzecznym murem. Przewodnik na łodzi lub lokalny przewoźnik opowie ci legendy o więźniu, który uciekł na prowizorycznej tratwie zrobionej z więziennych drzwi. Zabierz lornetkę do obserwacji kormoranów, czapli i pelikana kędzierzawego gniazdujących na wyspie. Po powrocie do Virpazaru zjedz obiad w jednej z restauracji przy brzegu jeziora, gdzie serwuje się świeżo przygotowaną uklevę i węgorza – tradycyjne ryby jeziorne. Po południu wykorzystaj czas na krótki rejs łodzią do Monastyru Kom, założonego w 1415 roku, lub udaj się pieszo na punkt widokowy powyżej Virpazaru w kierunku twierdzy Besac, skąd roztacza się panoramiczny widok na jezioro. Wieczorem zatrzymaj się w jednej z lokalnych winiarni w Virpazarze na degustacji czarnogórskiego wina.
FAQ

Najczęściej zadawane pytania

Grmožur dostępny jest wyłącznie łodzią. Wycieczki łodziami organizowane są z Virpazaru, który jest głównym punktem wejściowym Parku Narodowego Jezioro Szkoderskie. Rejs do wyspy trwa około 20 do 30 minut, a lokalni przewoźnicy oferują wycieczki indywidualne i grupowe.

Bilet wstępu do Parku Narodowego Jezioro Szkoderskie wynosi 5 euro od osoby. Dzieci do 15 lat wchodzą bezpłatnie. Roczny karnet do wszystkich pięciu czarnogórskich parków narodowych dostępny jest za 13,50 euro. Cena wycieczki łodzią do Grmožuru nie jest wliczona w bilet wstępu i ustalana jest bezpośrednio z przewoźnikami.

Książę Nikola Petrović przekształcił osmańską twierdzę w więzienie w 1878 roku. Według przekazów na wyspę kierowano wyłącznie więźniów niepotrafiących pływać, a strażnik, któremu uciekł więzień, musiał przejąć jego karę – stąd przydomek.

Twierdzę na Grmožurze wznieśli Osmanie w 1843 roku jako punkt obronny przeciwko Czarnogórze. Czarnogórskie wojska wyzwoliły ją 24 stycznia 1878 roku. Od 1949 roku wyspa i ruiny twierdzy zostały ogłoszone dobrem kulturowym Czarnogóry.

Wyspa jest dziś ornitologicznym miejscem gniazdowania i siedliskiem licznych gatunków ptaków. Można obserwować kormorany, czaple, mewy oraz rzadkiego pelikana kędzierzawego – chroniony gatunek będący symbolem Parku Narodowego Jezioro Szkoderskie. Wczesne godziny poranne są najlepsze do obserwacji ptaków.

Maj, czerwiec i wrzesień to idealne miesiące – temperatury są przyjemne, a ptaki są aktywne i w okresie gniazdowania. Lipiec i sierpień to najpopularniejsze miesiące turystyczne, ale i najgorętsze. Do obserwacji pelikana kędzierzawego zaleca się okres od kwietnia do czerwca.