Republika Wenecka rządziła częściami czarnogórskiego wybrzeża w różnych okresach: Kotorem od 1420 do 1797, Budvą od 1442, Barem i Ulcinjem do podboju osmańskiego w 1571, a Herceg Novim dopiero od 1687. Z tego okresu zachowały się mury Kotoru, pałace rodzin żeglarskich w Peraście i Kotorze, bramy ze skrzydlatym lwem świętego Marka oraz barokowe kościoły odbudowane po trzęsieniu ziemi w 1667. Najwięcej widać w Boce, którą można zwiedzać pieszo i łodzią w jeden lub dwa dni.
Kotorskie mury na liście UNESCO, kapitańskie pałace Perastu, skrzydlate lwy na bramach i flaga zakopana pod ołtarzem w 1797: gdzie na wybrzeżu wciąż widać epokę wenecką.
Cztery stulecia, ale nie wszędzie tak samo
Republika Wenecka nie rządziła całym wybrzeżem w tym samym czasie. Kotor oddał się pod jej opiekę w 1420 roku i pozostał wenecki aż do upadku Republiki w 1797 roku. Budva stała się wenecka w 1442 roku, a wraz z nią Paštrovići. Bar i Ulcinj były weneckie do 1571 roku, kiedy zdobyli je Osmanowie. Herceg Novi Wenecja zajęła dopiero w 1687 roku i trzymała go nieco ponad sto lat. Wenecjanie nazywali te miasta Albania Veneta, a ich ślady najlepiej widać w Boce.
Kotor za murami
Mury Kotoru mają około czterech i pół kilometra długości, od dwóch do szesnastu metrów grubości i wspinają się na wzgórze do twierdzy Świętego Jana, na wysokość około 260 metrów n.p.m. Na szczyt prowadzi ponad 1300 kamiennych stopni. Obecny kształt mury otrzymały w czasach weneckich, a główna brama, Brama Morska, została wzniesiona w 1555 roku. Na murach i bramach do dziś widać płaskorzeźby skrzydlatego lwa świętego Marka z otwartą księgą. Od 2017 roku fortyfikacje Kotoru znajdują się na liście UNESCO jako część wspólnego dobra „Weneckie systemy obronne z XVI i XVII wieku”, obok Bergamo, Peschiera del Garda, Palmanova, Zadaru i Szybenika.
Na Starym Mieście znajdują się katedra św. Tryfona, poświęcona w 1166 roku i odbudowana w stylu barokowym po trzęsieniu ziemi w 1667 roku, oraz pałace rodów szlacheckich. W jednym z nich, w pałacu Grgurina z początku XVIII wieku, mieści się Muzeum Morskie Czarnogóry, powstałe ze zbiorów Bokeške mornarice.
Czy wiesz, że…?
Perast w 1797 roku poddał się jako ostatni ze wszystkich weneckich miast. Flagę Republiki mieszkańcy Perastu 23 sierpnia tego roku uroczyście zakopali pod głównym ołtarzem, po pożegnalnym przemówieniu kapitana Josipa Viskovića.
Perast, miasto kapitanów
Perast był w XVII i XVIII wieku miastem żeglarzy i kapitanów, co widać po barokowych pałacach wzdłuż nabrzeża i dzwonnicy kościoła św. Mikołaja. Pałac kapitana Vicka Bujovića został zbudowany w 1694 roku według projektu architekta Giovanniego Battisty Fontego; od 1957 roku mieści się w nim Muzeum Miasta Perastu, założone w 1937 roku. Przed miasteczkiem leży wyspa Gospa od Škrpjela, powstała na skale, na której według podania w 1452 roku znaleziono ikonę Matki Boskiej. Kościół zdobi 68 obrazów barokowego malarza Tripo Kokolji, a każdego 22 lipca mieszkańcy Perastu podczas Fašinady łodziami przewożą kamienie wokół wyspy.
Koniec Republiki
Kiedy Wenecja w 1797 roku upadła pod naporem Napoleona, Perast poddał się jako ostatni. Wenecka flaga została 23 sierpnia 1797 roku uroczyście zakopana pod głównym ołtarzem, po przemówieniu kapitana Josipa Viskovića. Potem Boką rządzili Austria, Rosjanie i Czarnogórcy, Francuzi i ponownie Austria.
Na południu obraz jest inny: w Herceg Novim Kanli Kula i Španjola pochodzą z czasów tureckich, a Forte Mare ma tureckie fundamenty i został rozbudowany przez Wenecjan po 1687 roku. W Starym Barze epoka wenecka zakończyła się w 1571 roku, dlatego równie widoczne są tam ślady panowania osmańskiego.
