Mletačko-turska tvrđava na 231 m iznad Sutomora, prvi put pomenuta 1542.
Tvrđava Haj-Nehaj smještena je na stjenovitom brdu 231 metar iznad mora, oko 2 km sjeverozapadno od centra Sutomora. Podigli su je Mlečani u 15. vijeku, a u 16. vijeku nadogradili i učvrstili Turci — u rukama Osmanlija ostala je sve do 13. novembra 1877, kada su je oslobodili Crnogorci. Unutar visokih odbrambenih zidova sa kulama i puškarnicama čuvaju se ostaci crkve Sv. Dimitrija, koja je starija od samog utvrđenja i potiče s kraja 13. ili početka 14. vijeka. Sa vrha tvrđave pruža se panoramski pogled na Spičansko polje, uvalu Maljevik, rivijere Sutomora i Bara, te Jadransko more.
Lokacija
Sutomore, opština Bar
Nadmorska visina
231 m
Prvo pominjanje
1542. godina
Uspon
~30 minuta
Kapacitet
do 900 ljudi
Kategorija
Turistički spomenik II kategorije
Istaknuto
Tvrđava je sa svih strana opasana visokim odbrambenim zidovima s okruglim kulama i velikim brojem puškarnica — karakteristika karakteristična za utvrđenja iz vremena upotrebe vatrenog oružja. Podigli su je Mlečani u 15. vijeku, a Turci su je dogradili i učvrstili u 16. vijeku. Jedini pristupačni ulaz je zapadna kapija, relativno dobro očuvana, dok su ostale strane tvrđave nepristupačne zbog strmog kamenog terena. Kod samog ulaza vidljive su tri faze gradnje i naknadno prizidana cisterna za vodu, što svjedoči o dugotrajnoj upotrebi utvrđenja.
Na najvišoj tački unutar zidina nalaze se ostaci crkve posvećene Sv. Dimitriju, koja je starija od samog utvrđenja i vjeruje se da potiče s kraja 13. ili početka 14. vijeka, iz perioda Nemanjića. Crkva je bila arhitektonski i kultno izuzetna jer je imala dva oltara — pravoslavni i katolički, što je bio rijedak simbol suživota različitih hrišćanskih tradicija na ovim prostorima. Postoji podatak da se sve do 1868. godine oko crkve nalazilo groblje obje vjeroispovijesti. Konture crkve su i danas očuvane, unatoč ruiniranom stanju ostatka tvrđave.
Sa zidina tvrđave Haj-Nehaj pruža se jedan od najširih panoramskih pogleda na Barskom primorju. Vidljivi su Spičansko polje, uvala Maljevik, rivijere Sutomora i Bara, planina Vrsuta, Lisinj, Golo brdo, pristupni put tunelu Sozina i Jadransko more. Sa magistrale tvrđava izgleda neupadljivo jer se boja zidina stapa s okolnim stijenama, ali njenu veličinu i strateški položaj spoznate tek kad se popnete. Preko polja s ove visine vidi se i manja turska tvrđava Tabija iz 18. vijeka, podignuta od Osmanlija na suprotnom brdu.
Haj-Nehaj je živio pod tri različita vladara u rasponu od oko tri vijeka. Mlečani su ga podigli kao 'Fortezza de Spizi' — utvrđenje strateški bitno za kontrolu doline i obale između Bara i Paštrovića. Turci su ga zauzeli 1571. godine i koristili ga sve do crnogorskog oslobođenja 13. novembra 1877. godine. Nakon Berlinskog kongresa tvrđava je kratko pripala Austrougarskoj, koja je u njoj dalje razvijala fortifikacione sadržaje — uključujući cisternu, stanove za vojnike i barutanu. Od odlaska Austrougara tvrđava je napuštena i postepeno propada, ali ostaje turistički spomenik druge kategorije.
Šta raditi
Uspon stazom od 1,6 km kroz kamenolom i šumicu do tvrđave, visinska razlika 119 m, traje oko 30 min.
tap to closeSa vrha se fotografišu panorame Spičanskog polja, uvale Maljevik, Sutomora, Bara i Jadranskog mora.
tap to closeObilazak unutrašnjosti utvrđenja — zidine, kule, puškarnice, cisterna i ostaci crkve Sv. Dimitrija.
tap to closeStjenovito brdo iznad mora pruža odlične uslove za posmatranje ptica grabljivica i morskih vrsta.
tap to closeGalerija
Planirajte posjetu
Ulaznica
Besplatan ulaz
Bez ograničenja — tvrđava je otvorena svakodnevno tokom cijele godine (vanjski lokalitet bez čuvara)
Besplatan neformalni parking na proširenju uz magistralu, neposredno nakon tunela Haj-Nehaj (sa strane Petrovca)
Nije dostupno osobama sa invaliditetom — staza je kamenita, bez markacije, sa visinskom razlikom od 119 m
FAQ
Pitajte o Crnoj Gori
Pitajte me o destinacijama, restoranima ili aktivnostima.
