Vino je vjekovima dio crnogorske tradicije, a vranac, autohtona crna sorta, njen je nacionalni brend. Najviše vinograda je oko Skadarskog jezera i Podgorice, od porodičnih parcela u Crmnici do Ćemovskog polja, najvećeg vinograda u jednom komadu u Evropi. Najbolje ga je upoznati na izvoru: u podrumu Šipčanik, u kamenim kućama Crmnice ili na terasi iznad Bokokotorskog zaliva.
Vranac, krstač i kratošija, podrum Šipčanik 30 metara pod zemljom i porodični podrumi Crmnice i Boke: kako upoznati crnogorsko vino na izvoru.
Zemlja vranca
U Crnoj Gori se vino pravi vjekovima, u selima, ali i u crkvama i manastirima koji i danas imaju svoje vinograde. Glavna sorta je vranac, crno grožđe koje je poteklo iz Crmnice iznad Skadarskog jezera i danas zauzima oko polovine svih vinograda u zemlji. Uz njega rastu i druge domaće sorte: kratošija, stara crna sorta genetski ista kao zinfandel i primitivo, bijeli krstač, čije ime dolazi od grozda u obliku krsta, i žižak, bijela sorta iz Boke od koje se nekad pravilo pjenušavo vino.
Vinarije prave i dobra vina od međunarodnih sorti, kao što su cabernet sauvignon, merlot, chardonnay, marselan i malvazija, ali gost iz Crne Gore najčešće ponese flašu vranca.
Krajevi vina
Najpoznatiji vinogradarski krajevi su Crmnica, kolijevka vranca, Katunska i Riječka nahija, Komani, Bjelopavlići i sela oko Skadarskog jezera. Svaki daje drugačiji vranac: onaj iz podgoričkog kraja, crmnički, ulcinjski sa mirisom mora, slatki doljanski ili onaj sa piperskog kamena. Na primorju, iznad manastira Savina u Herceg Novom, vinogradi rađaju na padinama nad Bokokotorskim zalivom.
Da li ste znali?
U podrumu Šipčanik, nekadašnjem podzemnom hangaru vojnog aerodroma više od 30 metara pod zemljom, čuva se najstarije arhivsko vino Plantaža: Lesendro iz berbe 1979. godine.
Podrum u tunelu aerodroma
Nekoliko kilometara od Podgorice je Ćemovsko polje, vinograd kompanije 13. jul Plantaže od 2.310 hektara, najveći vinograd u jednom komadu u Evropi. Godišnje dâ oko 22 miliona kilograma grožđa, a u tri podruma kompanije (Lješkopolje, Ćemovsko polje i Šipčanik) može da odležava do 33 miliona litara vina.
Najpoznatiji je Šipčanik, nekadašnji podzemni hangar vojnog aerodroma, više od 30 metara pod zemljom, u tunelu dugom 356 metara. Tu se čuva i najstarije arhivsko vino Plantaža, Lesendro iz berbe 1979. Obilazak sa degustacijom zakazuje se unaprijed.
Vinskim putevima
Porodične vinarije su najljepši dio priče: Mašanović, Kopitović, Rakčević, Krgović, Mola, Bogojević, Milović, Sjekloća, Buk, Rupice, Imanje Radević i mnoge druge. Mnoge su u starim kamenim kućama uz označene planinarske i biciklističke staze, a vino toče uz priganice sa medom ili sirom, prženu ukljevu, marinirani krap, njeguški pršut i domaće sireve. Turističku mapu vinskih tura možete dobiti u lokalnim turističkim organizacijama.
Dobar plan je spojiti jug i sjever: vina sa juga uz teletinu i jagnjetinu sa sjevera. Virpazar je zgodna baza za Crmnicu, a dan se može završiti vožnjom čamcem po Skadarskom jezeru.
