Osmansko utvrđenje iz 1843. pretvoreno u zatvor — Crnogorski Alcatraz
Tvrđava Grmožur smještena je na malom kamenom ostrvu u sjeverozapadnom dijelu Skadarskog jezera, blizu sela Godinje. Osmanlije su je podigle 1843. godine kao odbrambenu tačku prema Crnoj Gori, a crnogorske trupe su je oslobodile 24. januara 1878. godine. Knjaz Nikola je potom naredio da se nekadašnja vojna utvrda pretvori u zatvor za najteže kriminalce i političke protivnike, zbog čega je lokalitet dobio nadimak Crnogorski Alcatraz. Danas su vidljivi samo ostaci zidina od lomljenog kamena površine oko 430 kvadratnih metara, a ostrvo je postalo stanište rijetkih ptica, uključujući dalmatinskog pelikana.
Lokacija
Skadarsko jezero, opština Bar
Izgrađena
1843. godina
Površina tvrđave
oko 430 m²
Pristup
Isključivo brodom
Zatvor aktivan
1878. — 1905.
Zaštita
Kulturno dobro od 1949.
Istaknuto
Tvrđavu su Osmanlije podigle 1843. godine kao odbrambenu tačku prema Crnoj Gori. Zidovi od lomljenog kamena, debljine 50 do 120 cm, i danas okružuju prostor od oko 430 kvadratnih metara. Utvrđenje je imalo dvije ulazne kapije branjene kulama i poprečni zid koji je dijelio unutrašnji prostor na dva dijela. Crnogorske trupe oslobodile su tvrđavu 24. januara 1878. godine, a od tada do danas nije obnavljana — vidljivi su samo originalni kameni ostaci.
Nakon oslobođenja 1878. godine, knjaz Nikola Petrović naredio je da se osmanska utvrda pretvori u zatvor za najteže kriminalce i političke protivnike. Specifičnost ovog zatvora bila je da su na njega slani isključivo zatvorenici koji nisu znali da plivaju — jezerska voda bila je jedina zapreka od bjekstva, bez potrebe za dodatnim sigurnosnim sistemima. Prema pravilima zatvora, stražar čiji bi zatvorenik pobjegao morao je odslužiti njegovu kaznu. Zatvor je bio aktivan do 1905. godine, kada je razorni zemljotres teško oštetio tvrđavu.
Danas je Grmožur poznat i kao Ostrvo ptica — nekadašnji zatvor pretvorio se u jedno od najvažnijih gnijezdilišta na Skadarskom jezeru. Na ostrvu i oko njega mogu se vidjeti kormorani, čaplje, galebovi i rijetki dalmatinski pelikan, zaštićena vrsta i simbol Nacionalnog parka Skadarsko jezero. Jezero u cjelini broji 264 vrste ptica, od kojih su neke ugrožene na evropskom nivou. Jutarnji sati su najpogodniji za posmatranje — preporučuje se dolazak brodom između 7 i 9 sati.
Na ušću rijeke Morače u Skadarsko jezero nalazi se Žabljak Crnojevića, najveća tvrđava-grad na jezeru, izgrađena u 11. vijeku od strane zetskih kneževa Vojisavljevića. U 15. vijeku postala je prijestonica dinastije Crnojević, a vladar Ivan Crnojević vodio je bitke sa Turcima sve do 1479. godine kada je tvrđava pala pod osmansku vlast. Unutar zidina i danas su vidljivi ostaci drevnih crkvi i džamija iz tog perioda. Sa zidina se pruža jedan od najspektakularnijih panoramskih pogleda na cijelo Skadarsko jezero.
Manastir Kom jedan je od najstarijih pravoslavnih manastira na Skadarskom jezeru, osnovan 1415. godine. Smješten je na ostrvu u jezeru i dostupan isključivo brodom. Zajedno s manastirom na ostrvu Beška, gdje se nalaze Crkva Svetog Arhanđela Mihaila i Crkva Svetog Đorđa, čini dio bogatog kulturnoistorijskog nasljeđa jezera koje broji 18 istorijskih spomenika. Brodske ture iz Virpazara redovno uključuju posjetu ovim manastirima uz obilazak Grmožura.
Šta raditi
Ostrvo je gnijezdilište kormorana, čaplja i dalmatinskog pelikana — donosite dvogled.
tap to closeKrstarenje Skadarskim jezerom do Grmožura uz panoramske poglede na okolne planine i vodenu površinu.
tap to closeRuševine osmanskih zidina okružene jezerom pružaju izuzetne motive za fotografe u jutarnjim satima.
tap to closeObilazak ostataka tvrđave: dvije ulazne kapije, odbrambene kule i zidovi od lomljenog kamena.
tap to closeGalerija
Planirajte posjetu
Web sajt
nparkovi.meDostupno tokom turističke sezone (april–oktobar), ovisno o raspoloživosti brodara iz Virpazara
5 eura po osobi (ulaznica za NP Skadarsko jezero); djeca do 15 godina besplatno; godišnja propusnica za sve nacionalne parkove 13,50 eura
Besplatan parking dostupan u Virpazaru na obali jezera, odakle se uzimaju brodovi za Grmožur
Nije prilagođeno za posjetioce s invaliditetom — pristup je isključivo brodom, a teren ostrva je neravna kamena površina bez uređenih staza
FAQ
Pitajte o Crnoj Gori
Pitajte me o destinacijama, restoranima ili aktivnostima.
