Najviše muzeja je na Cetinju, gdje Narodni muzej Crne Gore čuva istorijske, umjetničke, etnografske i arheološke zbirke, a u nekadašnjim dvorovima su Muzej kralja Nikole i Njegošev muzej Biljarda. Na primorju su Pomorski muzej u Kotoru, Muzej grada Perasta i gradski muzeji u Herceg Novom, Budvi i Baru. U Podgorici, Nikšiću, Beranama i Pljevljima zavičajni muzeji čuvaju arheologiju i istoriju svog kraja.
Gdje je šta: jedinice Narodnog muzeja na Cetinju, Pomorski muzej u Kotoru, Muzej grada Perasta, zavičajni muzeji u dvorcima kralja Nikole i muzeji sjevera.
Cetinje, grad muzeja
Stara prijestonica ima najviše muzeja na jednom mjestu, i svi su na nekoliko minuta hoda. Narodni muzej Crne Gore čine Istorijski muzej i Umjetnički muzej u Vladinom domu, nekadašnjem sjedištu vlade, zatim Etnografski muzej i Arheološki muzej sa lapidarijumom. Umjetnički muzej obuhvata i galeriju „Miodrag Dado Đurić”, posvećenu savremenoj umjetnosti.
Muzej kralja Nikole je u dvoru čija je gradnja počela 1863. Muzej je tu od 1926, a sobe su uređene onako kako su izgledale oko 1910, sa originalnim namještajem, oružjem, odlikovanjima i zastavama. Biljarda, Njegoševa rezidencija iz 1838, danas je Njegošev muzej; u paviljonu pored nje je veliki reljef Crne Gore, napravljen tokom austrougarske okupacije u Prvom svjetskom ratu. Narodnom muzeju pripadaju i Njegoševa rodna kuća na Njegušima i Mauzolej na Lovćenu.
Primorje: more, kapetani i ikone
Pomorski muzej Crne Gore u Kotoru smješten je u baroknoj palati Grgurina s početka 18. vijeka. Nastao je iz zbirke Bokeške mornarice, otvoren je 1900, a čuva brodske modele, oružje, karte i enterijere kotorskih kapetanskih kuća. U Perastu je Muzej grada Perasta, u palati Bujović iz 1694, a na ostrvu Gospa od Škrpjela crkva čuva zavjetne darove pomoraca.
U Herceg Novom je Gradski muzej „Mirko Komnenović”, zadužbina Mirka i Olge Komnenović, četrdesetak stepenika od mora, sa arheološkom, istorijskom, etnološkom i umjetničkom zbirkom, u kojoj su i ikone bokokotorske škole. U Budvi arheološki muzej u Starom gradu izlaže nalaze iz antičke nekropole otkrivene 1937, a u Baru je Zavičajni muzej u dvorcu kralja Nikole na Topolici, sagrađenom 1885.
Da li ste znali?
Njegoševa rezidencija na Cetinju, podignuta 1838, ime je dobila po bilijaru, gospodarevoj omiljenoj igri. Danas je u njoj Njegošev muzej, a pored nje je paviljon sa velikim reljefom Crne Gore.
Podgorica i Nikšić
Ustanova Muzeji i galerije Podgorice ima arheološku, kulturno-istorijsku, etnografsku i istorijsku zbirku. Dvorac Petrovića iz 1891, u parku na Kruševcu uz Moraču, danas je Centar savremene umjetnosti Crne Gore. U Nikšiću je Zavičajni muzej od 1951. u dvorcu kralja Nikole iz 1900; najvrednija je arheološka zbirka sa praistorijskog nalazišta Crvena stijena, sa više od 9.500 predmeta.
Sjever
Polimski muzej u Beranama, osnovan 1953, prati život u dolini Lima od praistorije do novijeg doba, kroz arheološku, etnografsku, istorijsku i umjetničku zbirku. Zavičajni muzeji rade i u Pljevljima i Bijelom Polju. Uz manastire poput Đurđevih Stupova i Morače, to je dobar razlog da se sjever obiđe i po kišnom danu.
