Uz crnogorsku obalu niže se niz starih gradova u kojima se i danas živi. Kotor i Perast su u Bokokotorskom zalivu, na UNESCO-ovoj listi od 1979. godine. Herceg Novi je osnovan 1382, a Budva je stara više od 2.500 godina. Stari Bar, ispod Rumije, napušten je poslije zemljotresa 1979. i danas je grad-muzej, a Ulcinj na stijeni nad morem nosi tragove ilirskog, mletačkog i osmanskog doba.
Kotor pod zaštitom UNESCO-a, barokni Perast, Herceg Novi od 1382. godine, Budva stara više od 2.500 godina, ruševine Starog Bara i Ulcinj nad morem: kratka istorija i savjeti za obilazak.
Kotor i Perast
Kotor je od 1420. do 1797. godine bio pod Venecijom, i to se vidi u palatama, crkvama i bedemima koji se penju uz brdo iznad grada. Na UNESCO-ovu listu upisan je 1979. godine, zajedno sa okolinom zaliva, a 2017. i kao dio mletačkih odbrambenih građevina. Katedrala Svetog Tripuna iz 1166. godine stoji na mjestu starije crkve iz 9. vijeka. Na Trgu od oružja je Sahat-kula iz 1602, a trgovi nose imena po onome čime se na njima trgovalo, kao Trg od brašna.
Na putu iz Kotora prema Risnu je Perast, mjesto pomoraca i kapetanskih palata, takođe u UNESCO-vom području. Ispred njega su ostrva Sveti Đorđe i Gospa od Škrpjela, a na trgu biste admirala Matije Zmajevića, Marka Martinovića i slikara Tripa Kokolje.
Herceg Novi
Grad na ulazu u Boku osnovao je bosanski kralj Tvrtko I 1382. godine pod imenom Sveti Stefan, a ime je kasnije dobio po hercegu Stjepanu Vukčiću. Smjenjivali su se Turci, Španci, Mlečani i Austrijanci. U stari grad ulazi se kroz Sahat-kulu iz 1667. godine, a iznad su tvrđave Kanli kula i Španjola. Zbog ulica koje su skoro sve stepenice turistička promocija ga šaljivo zove gradom od 100.001 stepenice.
Budva
Budva je stara više od 2.500 godina. U Arheološkom muzeju u starom gradu su nalazi Ilira, Grka, Rimljana i Slovena, a u zid Citadele, prvi put pomenute 1425. godine, uklesan je reljef koji se vezuje za legendu o tragičnoj ljubavi i imenu grada. Danas je unutar zidina mnogo restorana, a ljeti cijeli stari grad postaje pozornica festivala Grad Teatar.
Da li ste znali?
Stari Bar se predao crnogorskoj vojsci tek kad mu je presječena voda: 5. januara 1878. Crnogorci su minirali akvadukt koji je snabdijevao grad, a posada se predala četiri dana kasnije.
Stari Bar
Ispod Rumije, oko tri kilometra od današnjeg Bara, je utvrđeni grad koji je bio središte Duklje i sjedište nadbiskupije od 1089. godine. Pod Venecijom je bio do 1571, a zatim više od tri vijeka pod Osmanlijama. Crnogorska vojska opsjedala ga je od novembra 1877. godine, a predao se u januaru 1878. Poslije zemljotresa 1979. stanovnici su se iselili, pa je ostao grad-muzej na oko 4,5 hektara, sa ostacima više od 240 građevina, od crkve Svetog Nikole iz 13. vijeka do akvadukta, hamama i sahat-kule iz 18. vijeka.
Ulcinj
Stari grad Ulcinja, na stijeni iznad mora, nastao je u 5. vijeku prije nove ere. Mlečani su grad zauzeli 1405, a Osmanlije 1571. godine, uz pomoć sjevernoafričkih gusara, i Ulcinj je postao poznato gusarsko uporište. Na malom trgu ispred crkve-džamije od sredine 17. vijeka prodavani su zarobljenici ulcinjskih gusara, uglavnom iz Italije i Dalmacije, pa se i danas zove Trg robova. Crnoj Gori Ulcinj je pripao 1878. godine. Najpoznatije građevine su Kula Balšića i Palata Venecija.
